Нэр уур ч юм уу инээд ч юм уу хүрмээр зүйл өнөөдөр тохиолдов. Энэхүү нийтлэлд би "Эргэх Хорвоо" гэдэг нэр өгчихье.
Хэсэг 1. Өөдөө хаясан чулуу өөрийн толгой дээр
2008 оны сүүл, Алиас хүү хорвоотой учраа олон явсаар хамаатантайгаа ойр нэгэн хотруу явав. Утастай болон ийн ярьж байна.
- Байна уу, байна уу, Хундагаа ах уу? Би байнаа, тийм, таны ахын хүүхэд Алиас байна. Дүү нь яг одоо онгоцноос буугаад, төв ороод утас худалдаж аваад таньруу залгаж байнаа. Аав уг нь таныг намайг тосно гэсэн юм. Гэтэл би 4 цаг хүлээгээд ирэхгүй болхоор тань төврүү ганцаараа яваад ирлээ. Та намайг эндээс ирээд авах уу? Би Central Station-ы хажуу талын Макдоналдсын гадаа зогсож байна.
- Ах нь одоо охинтойгоо хамт нэг хичээл хийж байна /15-тай охин/. Энэ чиний дугаар уу? Би дуусаад эргүүлээд залгая.... диииид ддиииид ддиииддд...
Ахиад 3 цаг тэвчээртэй хүлээгээд ахиад залгав.
- Байна уу, Хундагаа ахаа, та надад хаягаа өгчихвөл би тань дээр өөрөө хүмүүсээс сураглаад асуугаад өччихье, тэгэх үү?
- Би завгүй байна, чамруу би өөрөө залгана гэж хэлээ биз дээ? Ер нь яах гэж надруу залгаад байгаа юм? Чамайг заавал би очиж авах албатай юу? Мөр мөрөө хөөгөөд яваарай, гудамжинд хүлээхдээ таарсан арчаагүй амьтан ....
Зүрх мэдээж паллллл хийгээд л явна биз? Бас л шууд тэгж хэлүүлнэ гэж бодохгүй, Монголоос явахдаа бас хөөрхөн аав ээжийн бэлдэж өгсөн Хундага ахынханд гэсэн бэлэг мэлэг, борц морцтой явж байгаа царай нь ш. Монголд байхдаа аймар утсаар яриад л... "Тэг тэг миний хөөрхөн дүү болгоомжтой яваад ирээрэй, ах нь дүүдээ өрөө бэлдчихсэн," оооёёё... Аймар ирихлаамны паузтай...
Шөнийн 12 цаг болоод нөгөө Макдоналдс ч цэвэрлэгээ эд нар хийгээд л ер нь л хот эзгүйрээд ирж байна шүү. Нэг л зэрвэс хийгээд хачин болоод байхаар нь, бас цагийн зөрүү гэж нэг лай нойр хүргээд амар заяа үзүүлэхгүй, Монголоос нэг хөдөө царайтай юм ёолкны мод шиг нэг гартаа бариултай цүнхэнд 15.4 инчийн дээр үеийн хүнд Лаптоп, баахан залгуур хэрэгсэл хийцэн, мөрөндөө аяны үүргэвч, тэрийгээ дүүртэл нь 4 улиралын хувцас чихчихсэн, тэгээд хажуудаа 20 кг-н нөгөө чемодонтайгаа чирээд л яваад байв. Авга ахаасаа, явж явж бүр аавынхаа дүүгээс тийм үг сонсоно гэж мэдээгүй, төсөөлөөчгүй болхоор бас болоогүй гэнэтийн шоктой, Хундагаа ахтай хамт амьдрана гээд, бас тэр үед санхүүгийн байдал тийм ч сайнгүй байсан болхоор хүн амьтнаас зээлсэн 300 гаран ногоонтой хэл ч мэдэхгүй, амьдрал ч үзээгүй нусхай гудамжинд хамгийн анх удаагаа хоносон юм. Одоо хүртэл нүдэнд минь тэр парк, усан оргилуур, толгой доороо том үүргэвчээ тавиад, нэг мөрийг нь гарандаа углан, лаптопоо нурууныхаа ардуур курткан дотроо хийгээд, чемодон дээрээ хөлөө тавин диг дуг гэж өглөө болгосон сэргэг унталт бол амьдралдаа унтаж байсан хамгийн сайхан шөнүүдийн нэг юм байна. Хүнд бас балиар их юм бодогддог юм байна лээ гэдгийг тэр үед л ойлгож, Монголдоо байсан бол сайхан сургуульдаа яваад, үеийн найзуудтайгаа машинаа яриад, Асуулт орж дэмийрээд, хааяа нэг Автофорумын хүмүүсийн машинд нь дайгдаад ганц хоёр эргэчих, аль эсвэл эцэг эхээсээ сардаа нэг хүсэнчлэн аминчлан гуйж байгаад ганц машинаа нэг орой авч гарах гэх мэтчилэн зүйлсээр өдөр хоногийг өнгөрөөж болох байсан талаар үнэнхүү төсөөлөн хоносон шөнө байсан. Би тэр үед өөрийгөө хэзээ ч өнөөгийн байгаа Алиас болно гэж төсөөлөөгүй, хүний нутагт визаны хугацаа дуусаад л хүн биш мал болтлоо ажиллаад дараагаар нь зөндөө их мөнгө хурааж, тэр мөнгөөрөө нэг байр, нэг машин авчаад Монголд очиж сургуульд сурна гэж боддог байв. Нээх хамаатнаа муулах гээд ингээд бичсэнгүй. Үнэндээ тэр хүнд тэр өдөр юу ч болсон бай надад огт хамаагүй ч гэсэн амьдрал гэдэг гудамжнаас гурван зуун доллартай эхлэдэг юм байна гэдэг ойлголтыг надад ухааруулсанд нь баярладаг юм.
Хоёр дахь өдөр нь болоход хэн ч танихгүй хотод хаашаа явахаа мэдэхгүй, ядаж байхад нойр хүрээд, нөгөө чемодон эд нартаа түүртээд, хоол аваад идчихяаа 10 доллар алга болчих гээд байдаг, ганц ус уух гэхээр байгаа ганц 100-аа задлачих гээд байдаг гээд дэлхийн хамаг проблемүүдийн нэг болсон Мөнгөндөө захирагдаж байхдаа өнөө Макдоналдсынхаа 00-д орон нэг сайхан үсээ норгоод карантны усыг нь ханатлаа уугаад хогийн саванд нь байсан хуванцар савыг шингэн савангаар угаан крантны усаар дүүргэн гараад нөгөө унтсан сандал дээрээ эргэн суун чемодонаа задлаад Өгөөжийн Зүсмэл боорцог, ганц Хатансүйхийн хиам 2-г хольж идээд ус уух ч гүй ээ мөн сайхан байсан шүү. Тэгээд жаахан юм идчихээд ингээд өдөр хоногийг өнгөрөөж болохгүй, ямартай ч нэг хонох газар, хийх ажилтай болохгүй бол болохгүй гэсэн бодол орж ирсэн нь боорцог хиам 2-н хүч юм уу даа?
Зарын сонинг худалдан авсан архины дэлгүүр, миний 100 долларыг хамаг дэлхийн бутархай мөнгөөр задлан өгсөн хар бүдүүн авгай, түүний цэвэрхэн үс, цэвэрхэн цамц зэргийг хараад ажилтай байртай бол ингээд гоё цэвэрхэн явна гэсэн бодол намайг нэг хийх гэсэн юмаа, бодсон зүйлээ дуусгах нь чухал юм байна гэдгийг ойлгоход тус дэм болсон юм. Ядаж байхад зар хараад юм ойлгохгүй, нөгөө Америкуудын товчлон бичсэн зарын хэсгээс нь ''Looking for a job'' буюу "Ажил хайж байна" гэсэн дээрх утаснуудруу нь залган өөдөөс нь "Би Монголоос ирсэн, би ажил хайж байна" гэж хэлэхэд өөдөс нөгөө хүн "Би ч гэсэн ажил хайж байна" гэж хэлээд инээж байхыг нь сонсоод дараа нь нөгөө "look for" гэдэг үгээ авч явсан Алтангэрэлийн толиноосоо хараад "хайх, эрэх" гэдэг утгатай юм байна гэдгийг нь цээжлээд утасныхаа мөнгийг бага үрхийн тулд юу ярихаа бичиж тэмдэглээд, тэрийгээ уншвал би бага минутад их юм ярьж чадах юм байна гэж бодоод 1 боодол цаас 3.99 доллараар, 2 бас 1 доллараар аваад 5.26 болоход нь өөдөөс нь "Энэ бүгд нийлээд 5 доллар болох ёстой биз дээ?" гэтэл нөгөө хүүхэн надруу хараад "Tax babe" буюу Таксаа төл гэсэн ёжтой байдлаар хэлснийг нь бас мартдаггүй юм. Тэгээд тэр шөнөө байр байхгүй учраас нөгөө л усаа уугаад боорцогоо хиамтайгаа идээд сандал дээрээ хонох байв. Би хоносон. Хонох хонохдоо тэр шөнө юунаас ч айлтгүй юм хумаа тайван тавиад унтаад өгсөн. Бодвол хогийн хүн болох замдаа бүр шийдчихсэн байсан юм байлгүй тийм үү?
Тэгээд ерөөсөө маш эрт сэрэв. За байг, би ерөөсөө нөгөө зарын сонингийнхоо "БАЙР" гэсэн хэсгээс нь өөртөө өрөө олох гэж үзье гэж бодон Байрны хэсгээс нь хэдэн зар сонгон яг нөгөө бэлдсэн үгсээрээ нийлүүлэн ярьтал нэг нөхөр "2 долоо хоногийн мөнгөө урьдчилж өгвөл подвалийн өрөө бий, гэхдээ тавилгагүй, шүршүүртэй, 7 хоногийн 125 гэж байна. "ЗА" гэж хэлээд л гүйж очоод бичиг баримтаа үзүүлж канондуулаад байртай болсон доо хө. Гоё зураг харах уу?
Энэ миний сүүлд явахдаа дарсан зураг. Би өөрөө тэнд очиж заавал ахиж хононо гэж боддог байсан. Яг тэр бодлоороо мөрөөдлөө биелүүлэн гудманд хоносон. Бас болоогүй ээ, энэ удаад чирж явах ёолкны мод шиг ачаагүй, зөвхөн ганц жинсен өмд, малгайтай цамц, краманд машины удирдлага, 20 ногооны утас 2-с өөр юу ч байхгүй байсан болхоор гар хөлөндөө юм байхгүй жаахан эвгүй оргиод, шөнийн цаг их удаан яваад нэг л тухгүй байсан. Харин тэр анх хонохдоо яаж тухтай унтаж байсан болоо тийм үү?
Буцаад хараад бодоод байхнээ хүн ер нь л яаж амьдрахаа хэн нэгний тусламж дээр тулгуурлан биш, өөрийн үзэл бодол, хийх гэсэн зүйл дээрээ тулгуурлан хийвээс болмоор юм болов уу гэж бодох юм? Автомашины хувьд ч гэсэн адилхан. Өөрт байгаа өнөөдрийн бараандаа ханан, өөр бусад зүйл үгүй, аль эсвэл байгаагаасаа илүү бусдад байгааг нь заавал унах, нэг хэвийн хэмнэлийг даган Дэнжийн 1000-н зах дээр 96 97 оны түрэлцэн урагшлан хойшлодог байсан шиг бөөгнөрөл дундах амьдралыг сонгох уу? Бусдаас өөрөөр хэв маягаа тодорхойлох уу гэдэг бас нэг өөр ойлголт буй мэт. Автын залуусд яагаад би ийм юм бичдэг юм бэ гэж үү? Өөрт байгаа төмрийг төмөр биш амьтай мэтээр хайрлан ойлгодог хүн, өрөөл бусдын бичсэнийг өөртөө тусган авч чаддаг гэдэгт итгэдэг болхоор тэр.
Яагаад Алиас ийм тэнэг юм бичээд сууж байна гэж үү? Яагаад ийм урт юм бичдэг юм бэ гэж үү? Яагаад ганцхан өгүүлбэр бичээд гараад явчдаггүй ядаргаа вэ гэж үү? Яагаад гэдэг асуултыг би өөрөөсөө бусад хэн нэгнээс асуухгүй, бас асуулгахгүй гэсэндээ тэр.
Би тийм баян цатгалан айлын хүүхэд биш, энгийнээс энгийн өдөртөө хоолтой, оройдоо тогтой хонуулахын тулд өдрийн турш уртасгасан цагаар хөдөлмөр эрхэлдэг энгийн аав ээжийн хүүхэд. Гэхдээ би баянаар амьдарч үзээгүй гээд хэзээ ч өөртөө болон эцэг эхдээ, аль эсвэл өөр газар төрчихгүй яав даа гэж харамссан сэтгэлтэйгээр бодол болон цагаа хий үрж байгаагүйдээ баярладаг. Багадаа яахав айлд ороод харсан ундаа чихрийг заавал дуусгаж байж сэтгэл ханан гардаг байсан авч хүүхдийн зан гээд уучлаад өнгөрөхөд болох юм. Гэртээ ирээд хэзээ ч манайд тэр савтай чихэр, гадаадын газтай ундаа нь байсангүй гэж ээж аавдаа хэлэлгүйгээр багахаан орцтой, шөл голдуу хоолоо идэхдээ багийн техникээрээ эхлээд шөл махаа түүж идэн, дараагаар нь төмсөө үлдээгээд нухаж идэн өөрийгөө 1 болон 2-р хоол идчихлээ хэмээн баярлан суудаг байснаа өнөөдөр эргээд харахад үнэхээр сайхан байна. 14 настайдаа киви гэдэг жимсийг ангийн хүүхэд өгөхөд яаж идэхийг нь мэдэхгүй хальстай нь идэж байсныг одоо хүртэл манай ангийхан шоолон ярьдаг юм... Сонин шүү, киви тийм үнэтэй тансаг жимс байсан болоод л идэж үзээгүй байсан байх даа?
Багаас надад найз гэдэг маш олон хүн байдаг байсан байна. Тэр хүмүүс найз болж харагдаж математик физикийн дэвтэр хуулан суух нь хамгийн чухал байдаг байсан байх л даа. Цаг цагийн эрхээр шалгагдан шүүлтүүр шанагийн нүхэн дээр тунан үлдсэн тоотой хэд нь амьдралын мөр хөөн авгайн гарт орсон харчуул болон хувирч. Би ямар доллар ч биш, хүн болгон намайг таалах албатай ч биш гээд байлгаад байхад бол бас боломжийн сэтгэл тайвшрал болох юм байна.
Ингээд биччихсэн чинь нээх гоё дотор уужуу болдог юм байна шүү дээ тийм үү? Энэ 7 хоногт их юм бодогдуулсан их сонин өдөр байлаа. Хүн чинь тэгээд хийе гээд бодоод байвал хийгээд болох цаг байдаг юм байна ч гэж бодлоо. 7 хоногийн 4 дэх өдөр болж байгаа ч гэсэн аль хэдийн 8 цагийн нислэг, 6 цагийн фитнес, 20 цагийн ажил, 14 цагийн хичээл цааш нь харуулчихсан модон биш ч гэсэн усан толгой өнөөдөр Математикийн Эдийн Засгийн Ухааны Магистр /MSc Mathematical Economics/ гэдэг нэртэй зүйлээр зэргээ нэмэв. Энэ зэргийг угаасаа авна гэдгээ мэдэж байсан боловч өнөөдрийн багшийн хэлсэн үгийг сонсоод
гаргаад байдаггүй ганц нулимсаа гаргачихав. "Магистрийн түвшний судалгааг чинь бид бүхэн Докторын түвшинд авч үзэн дараагийн жилийн эхний 4 сарын хугацаанд багтан энэхүү судалгааны ажлын нарийвчилсан задалгааны тайлбарыг чамаас хүлээн аван, түүний дараагаар Докторын зэрэг чамд олгоход бид бүхэн таатай байна" гэж Noble-н шагналтай профессор хэлэхэд бас л дотор омогшин, тэр омогшил дуу хоолойгоор биш нүдээр нулимс болон гардаг нь бас л гайхамшигтай юм. Гарт атгасан байсан нөгөө судалгааны ажлын хуудсууд нь гарын хөлсөнд нэвт нороод базахад худалч хүнд ус нь гармаар болчихсон бас л гайхалтай өдөр болоод өнгөрөв. Би гэрийнхнээсээ хамгийн анх удаа Докторын зэргийн төлөө хүч үзэх гэж байгаа нь. Амьдрахын төлөө хажуугаар нь ажлаа хийн, алжаалаа тайлахын төлөө форумдаа орох учраас тэр доктор мокторт нь хангалттай цаг гардаг л байгаадаа...
Үнэтэй тансаг машин, өрөөлийн гайхуулсан зураг хөрөг хийгээгүй бол уучлаарай. Өөр газар бичиж болох байсан ч гэсэн Хамт олон гэдэг утгаараа МАФ-нханд хамгийн түрүүнд энэ өдрийн баярт мэдээгээ хүргээд Submit даръя. Миний өнөөдрийн энэ цэг хүртэлх, Математик Эдийн засгийн ухааныг бүр балчир байхаас минь гартаа хөтлөн явахдаа, хааяахан намайг нэг эрхлүүлэхдээ, хар бор цүнхнээсээ хоёр чихэр гарган "Нэгийг нь 30 төгрөгөөр зарвал чи нийт хэдэн төгрөгтэй болох вэ? Булантай дэлгүүрээс 5 төгрөгийн гаа чи хэдийг авч чадах вэ?, чи эмээдээ бөөрөнхий гоймон авч өгөх мөнгө үлдэхнүү?" гэх мэтчилэн асуун, дагуулан явах тоолондоо машины номерыг хооронд нь нэмүүлж хасуулан, азын номертой машин байвал очиж гар хүргүүлэн "Миний хүү том болоод зөндөө том залуу болно, жижигхэн машинд багтахгүй том машин л унах хэрэгтэй учраас одооноос онц сураарай" гэж захиж байсан хүн минь энэ мэдээг хамтдаа дуулсан бол хичнээн их баярлах байсан бол. Дэлхий дээрх бүх зүйл утга учиртай, бүх зүйлс амьтай чихтэй нүдтэй хардаг сонсдог гэдэгт би итгэдэг. Сайн сайхнаар бүхнийг бодон, насан туршдаа тэр хар бор цүнхний чихэр үнэртсэн үнэрийг нь санан явбаас миний амьдрал өнгөтэйгөөс өнгөтэй, гэрэлтэйгээс гэрэлтэй байх болно гэж би зорьдог юм. Гадаа гараад Орос дэлгүүрээс яг адилхан 2 чихрийг хэдэн тонноор нь авах боломж одоо байгаа ч гэсэн хүний амьдралд тохиох ХҮН ЖАРГАЛ гэдэг зүйлс, хүн хүнээ ухаарах, мэдрэмж мэдрүүлэх гэдэг зүйлсийн уялдаа холбооноос үүдэн тэр их хэмжээний чихэр хэзээ ч урьдын 2хон чихрийн амтыг гүйцэхгүй. Хамгийн сүүлийн удаа уулзахад надад хэлсэн "Миний хүүд хүсэл байвал хүн болгон миний хүүг яг л эдийн засгийн цаг уурч шигээр төсөөлөн "Маргааш доллар ямар байхнуу хэлээд өгөөч, юуан авчихаад хятад явах уу? очоод авах уу" гэж дандаа асууна, чих нь л их өвдөх байхдаа ивий ивий" гээд ёжтой ч мэт, нүдээрээ инээсэн харц, хүүгээ улам хурцалсан нүүрний хувьралыг хүү нь мартахгүйгээр хичээн заавал хамгийн шилдэг нь байх болно. Энийг би л хийхгүй бол өөр хэн хийх юм...